Ik dacht dat ik moest helpen. Eigenlijk moest ik vooral luisteren.

Toen ik besloot vrijwillig mentor te worden, had ik daar een bepaald beeld bij.

Ik dacht dat ik mensen zou helpen bij ingewikkelde beslissingen. Dat ik problemen zou oplossen. Dat ik vooral bezig zou zijn met gesprekken met zorgverleners, instanties en begeleiders.

En natuurlijk hoort dat allemaal bij mentorschap.

Maar wat ik niet had verwacht, was dat luisteren misschien wel het belangrijkste onderdeel van mijn rol zou zijn.

Een paar jaar geleden werd ik gekoppeld aan een cliënt die een verstandelijke beperking heeft. Hij woonde begeleid en had een klein netwerk. Naast zijn begeleiding waren er weinig mensen die echt betrokken waren bij zijn leven.

Onze eerste ontmoetingen waren vriendelijk, maar ook wat voorzichtig.

Dat vond ik niet vreemd. Ik was voor hem een onbekende. Iemand die ineens kwam praten over zijn leven, zijn wensen en zijn zorg. Waarom zou hij mij direct vertrouwen?

In het begin stelde ik veel vragen.

Hoe gaat het met je?

Wat vind je belangrijk?

Waar loop je tegenaan?

Vaak kreeg ik korte antwoorden. Soms wist hij niet goed wat hij moest zeggen. Soms veranderde hij van onderwerp. Regelmatig dacht ik na afloop: heb ik vandaag eigenlijk wel iets kunnen betekenen?

Pas later begreep ik dat ik naar de verkeerde dingen keek.

Ik was op zoek naar vooruitgang.

Hij was op zoek naar vertrouwen.

Dat vertrouwen ontstaat niet tijdens een eerste gesprek. En vaak ook niet tijdens een tweede of derde gesprek. Vertrouwen groeit langzaam. Bezoek na bezoek. Gesprek na gesprek.

Soms zaten we gewoon samen een kop koffie te drinken.

Soms maakten we een wandeling.

Soms praatten we over iets wat op dat moment belangrijk voor hem was. Maar net zo vaak ging het over voetbal, het weer of wat hij die week had gedaan.

Op papier lijken dat misschien onbelangrijke gesprekken.

In werkelijkheid werd juist daar de basis gelegd voor alles wat later kwam.

Langzaam begon hij meer te vertellen.

Over dingen waar hij onzeker over was.

Over situaties die hij moeilijk vond.

Over zorgen die hij niet altijd met anderen deelde.

En ik ontdekte dat hij vaak niet op zoek was naar een oplossing.

Hij wilde vooral iemand die naar hem luisterde.

Iemand die de tijd nam.

Iemand die hem serieus nam.

Dat klinkt misschien vanzelfsprekend, maar dat is het niet altijd.

Mensen met een verstandelijke beperking krijgen regelmatig te maken met professionals die iets moeten regelen, beoordelen of beslissen. Vaak gebeurt dat met de beste bedoelingen. Maar juist daardoor wordt soms vergeten om echt te luisteren naar wat iemand zelf vindt.

Mentorschap biedt daar ruimte voor.

Niet omdat een mentor alle antwoorden heeft.

Maar omdat een mentor de tijd kan nemen om naast iemand te staan.

Door de jaren heen heb ik geleerd dat luisteren soms meer oplevert dan adviseren.

Wanneer iemand zich gehoord voelt, ontstaat er ruimte om samen naar oplossingen te kijken.

Wanneer iemand merkt dat zijn mening ertoe doet, groeit het zelfvertrouwen.

Wanneer iemand vertrouwen heeft, durft hij vragen te stellen die hij anders misschien voor zichzelf had gehouden.

Dat zie ik ook bij mijn cliënt.

Waar hij vroeger afwachtte, komt hij nu steeds vaker zelf met vragen. Hij vertelt wat hem bezighoudt. Hij vraagt mijn mening. Hij durft aan te geven wanneer iets niet goed voelt.

Dat zijn misschien geen grote veranderingen.

Maar voor hem zijn ze enorm.

En eerlijk gezegd zijn dat ook de momenten waarop ik zelf besef waarom ik mentor ben geworden.

Niet omdat ik problemen oplos.

Niet omdat ik beslissingen neem.

Maar omdat ik iemand kan helpen zijn eigen stem te laten horen.

Als mensen mij vragen wat mentorschap inhoudt, vertel ik daarom niet als eerste over wetten, regels of zorginstellingen.

Ik vertel over aandacht.

Over betrokkenheid.

Over vertrouwen.

Over luisteren.

Want uiteindelijk heb ik als mentor misschien wel de belangrijkste les geleerd van mijn cliënt.

Ik dacht dat ik moest helpen.

Eigenlijk moest ik vooral luisteren.